Zdrowie – dobro osobiste

Zdrowie jest pierwszym dobrem osobistym wymienionym w katalogu dóbr osobistych znajdującym się w art. 23 kodeksu cywilnego. Wynika to z tego, że zdrowie nie tylko jako dobro osobiste jest powszechnie uznawane za najważniejsze dla człowieka. Dlatego też jego ochrona jest szczególnie ważna.

Próbując zdefiniować czym jest zdrowie można posłużyć się definicją ze słownika języka polskiego PWN zgodnie z którą „Zdrowie to stan żywego organizmu, w którym wszystkie funkcje przebiegają prawidłowo; pełna sprawność i dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne.”

Każda ingerencja w ten stan, powodująca negatywne skutki dla człowieka powinna być rozpatrywana pod kątem naruszenia przysługującego mu dobra osobistego jakim jest zdrowie.

W orzecznictwie można znaleźć wiele przykładów naruszenia tego dobra osobistego i moim zdaniem jest to najlepszy sposób by pokazać na czym może polegać i czym może skutkować naruszenie dobra osobistego jakim jest zdrowie.

Poniżej przedstawię kilka przykładów, które moim zdaniem dobrze obrazują to zagadnienie.

Na początek należy wskazać wszystkie przykłady błędów medycznych czy błędów w sztuce lekarskiej popełnianych przez lekarzy, czy personel medyczny zatrudniany przez szpitale. Jest to wyjątkowo bliska mi tematyka, gdyż stanowi główną dziedzinę mojej działalności zawodowej, a w ostatnim okresie czasu bardzo szybko się rozwija, a wiedza na ten temat trafia do coraz większego grona osób, szczególnie poszkodowanych pacjentów, którzy coraz częściej decydują się wszczynanie postępowań mających na celu wykazanie zawinienia lekarzy i uzyskanie z tego tytułu należnych im świadczeń finansowych.

Idealny przykład takiej sytuacji opisuje wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt IA Ca 442/15 w którym „powodowie opisali przyczyny i okoliczności przyjęcia A. P. w dniu 16 stycznia na oddział wewnętrzny pozwanego szpitala, niewykonania pełnego zakresu badań i niedostrzeżenia doznawanego przez powoda udaru mózgu, niepodjęcia właściwego leczenia, oraz zaniechanie skierowania powoda na oddział udarowy odpowiedniej placówki, wyposażenie i neurologiczne przygotowanie kadry której mogłoby pozwolić na niezwłoczne podjęcie leczenia w kierunku pozwalającym na zniwelowanie dramatycznych dla powoda skutków przebytego udaru mózgu, który doprowadził A. P. do stanu uniemożliwiającego samodzielne funkcjonowanie, mimo podjętej oraz regularnie prowadzonej rehabilitacji, która była opóźniona w winy pozwanego szpitala. Wyrokiem Sąd zasądził od obu pozwanych in solidum na rzecz A. P. zadośćuczynienie w kwocie 500.000,00 zł wraz z odsetkami.”

Kolejnym przykładem naruszenia dobra osobistego jakim jest zdrowie są wszystkie sytuacje jego umyślnego naruszenia przez drugą osobę wskutek pobicia, napaści czy wszelkich innych form stosowania przemocy fizycznej wobec drugiej osoby.

Doskonale opisuję taką sytuację wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt I ACa 819/14, w którym „powód brał udział w festiwalu „(…)”, który odbywał się na zamku w K.. Około północy został zatrzymany przez pełniących służbę funkcjonariuszy policji M. P. i P. K.. Po wylegitymowaniu powód oraz towarzyszący mu B. N. zostali przewiezieni na posterunek Policji w O.. Tamże policjanci znęcali się nad powodem, bijąc go i kopiąc po całym ciele, zadając ciosy pałką służbową, nadto wyśmiewali powoda, poniżali go usiłując zmusić go do przyjęcia mandatu. Kolejnego dnia powód udał się do szpitala, gdzie stwierdzono u niego liczne urazy ciała, w tym stłuczenie pośladków, ud, przedramienia lewego, klatki piersiowej, policzka lewego i oka. Był posiniaczony i miał krwiak na gałce ocznej. W wyniku zdarzenia powód leczył się w poradni chirurgicznej. Po zdarzeniu powód znajdował się w złym stanie psychicznym, próbował popełnić samobójstwo, miał stany lękowe, trząsł się podczas rozmowy, aktualnie powód ma problemy z mową, jąka się. W ocenie Sądu Okręgowego opisane działanie funkcjonariuszy ocenić należy jako naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci zdrowia, wolności, godności i nietykalności osobistej. W świetle powyższego za zasadne Sąd uznał żądanie powoda znajdujące podstawę w treści art. 24 § 1 k.c., mające na celu usunięcie skutków tego naruszenia i zobowiązał pozwanego do złożenia oświadczenia o przeproszeniu powoda w formie ustnej i pisemnej, o treści wskazanej w wyroku. Wskazując na okoliczności, w jakich powodowi została wyrządzona krzywda, jej rozmiar, rodzaj naruszonych dóbr osobistych, intensywność naruszenia, stopień negatywnych konsekwencji dla powoda Sąd Okręgowy uwzględnił w części także żądanie zadośćuczynienia, zasądzając na jego rzecz kwotę 50.000 zł.”

Poza przemocą fizyczną, naruszenie dobra osobistego jakim jest zdrowie stanowią również wszelkie formy przemocy fizycznej, w tym często spotykany w ramach wykonywanej pracy mobbing.

Doskonałym przykładem takiej sytuacji jest sprawa opisana w wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 listopada 2016 roku, sygnatura akt VI P 8/15, w której „Od czasu rozpoczęcia pracy w dziele wzorcowni produktów I. W. (2) dopuszczała się względem powódki działań, które powodowały u powódki lęk, zastraszenie i zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, poczucie poniżenia i izolacji. Przybierały one formę stawiania nieuzasadnionych zarzutów nie świadczenia pracy i świadczenia pracy niewłaściwej jakości, w tym w obecności świadków, częstych zmian czynności do wykonania, przywoływania pochodzenia powódki sytuacji z rodziny wielodzietnej i biednej, grożenia nieudzieleniem zaplanowanego urlopu, konieczności zgłaszania wyjść do toalety i określania potrzeby, wskazywania na skargi innych pracowników na zachowanie powódki, zarzucanie żucia gumy. Działania te przyjmowały postać nieuzasadnionej krytyki, publicznego upokarzania, dyskredytowania powódki w oczach innych pracowników, nieodpowiednich żartów, obraźliwych słów, ignorowania, sarkazmu. Słowa krytyki były wygłaszane I. W. także w obecności innych osób, w tym na zebraniach pracowników. Powódka była publicznie upokarzana poprzez kierowanie do niej słów przez I. W. wskazujących na popełnione błędy, a wygłaszanie ich publicznie powodowało ośmieszenie powódki w oczach innych. Upokarzanie powódki przejawiało się także poprzez faworyzowanie innych pracowników. Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd uznał, iż właściwą sumą zadośćuczynienia jest kwota 45.000 zł. Ustalając wysokość należnego zadośćuczynienie sąd uwzględnił długotrwałość niewłaściwych zachowań I. W. i długotrwałość skutków mobbingu. Opinia biegłych wskazuje na dwuletni okres utrzymywania się zaburzeń stwierdzonych u powódki.”

Wskazane powyżej przykłady to tylko część sytuacji, w których doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci zdrowia. Jak pisałem już wcześniej granice tego dobra osobistego są na tyle szerokie, że potwierdzenia czy dane działanie lub zachowanie osoby trzeciej stanowi naruszenie dobra osobistego najlepiej szukać w orzecznictwie sądowym lub zlecić taką analizę profesjonalnemu pełnomocnikowi specjalizującemu się w dziedzinie naruszenia dóbr osobistych.

Adwokat Michał Miller

Dodaj komentarz