Tajemnica korespondencji – dobro osobiste

Tajemnica korespondencji to kolejne dobro osobiste, które poza wymienieniem w katalogu dóbr osobistych zawartych w art. 23 kodeksu cywilnego, jest uregulowane dodatkowo w Konstytucji RP oraz ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Zgodnie z treścią art. 49 Konstytucji RP „Zapewnia się wolność i tajemnicę komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.”

W treści art. 82 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazano, że „Jeżeli osoba, do której skierowana jest korespondencja nie wyraziła innej woli, rozpowszechnianie korespondencji w okresie 20 lat od jej śmierci, wymaga zezwolenia małżonka, a w jego braku kolejno zstępnych, rodziców bądź rodzeństwa.

Z kolei art. 159 ustawy prawo telekomunikacyjne przewiduje tajemnicę telekomunikacyjną która obejmuje  „dane dotyczące użytkownika, treść indywidualnych komunikatów, dane transmisyjne, które oznaczają dane przetwarzane dla celów przekazywania komunikatów w sieciach telekomunikacyjnych lub naliczania opłat za usługi telekomunikacyjne, w tym dane lokalizacyjne, które oznaczają wszelkie dane przetwarzane w sieci telekomunikacyjnej lub w ramach usług telekomunikacyjnych wskazujące położenie geograficzne urządzenia końcowego użytkownika publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, dane o lokalizacji, które oznaczają dane lokalizacyjne wykraczające poza dane niezbędne do transmisji komunikatu lub wystawienia rachunku, dane o próbach uzyskania połączenia między zakończeniami sieci, w tym dane o nieudanych próbach połączeń, oznaczających połączenia między telekomunikacyjnymi urządzeniami końcowymi lub zakończeniami sieci, które zostały zestawione i nie zostały odebrane przez użytkownika końcowego lub nastąpiło przerwanie zestawianych połączeń.” Przepis ten stanowi również, że „zakazane jest zapoznawanie się, utrwalanie, przechowywanie, przekazywanie lub inne wykorzystywanie treści lub danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną przez osoby inne niż nadawca i odbiorca komunikatu.”

W celu dokładnego zobrazowania co obejmuje dobro osobiste tajemnicy korespondencji poniżej przedstawię kilka przykładów z orzecznictwa sądowego:

Tajemnica korespondencji jest pojęciem związanym przede wszystkim z prawem każdego człowieka do poszanowania jego życia prywatnego, jego prawa do zachowania w tajemnicy treści przekazu kierowanego do innych osób lub instytucji, które to prawo niewątpliwe w niniejszej sprawie zostało naruszone poprzez umieszczenie na tablicy ogłoszeń w budynku przy ul. (…) w P. odpowiedzi na pismo M. L. z dnia 1 sierpnia 2013 roku. Podkreślić należy, że pozwana Spółdzielnia uznała powództwo w zakresie żądania przeproszenia, a uznanie to nie jest sprzeczne z prawem lub z zasadami współżycia społecznego ani nie zmierza do obejścia prawa ( art. 213 § 2 k.p.c.). Z art. 24 § 1 k.c. wynika, że w przypadku naruszenia dóbr osobistych celowe jest by osoba, która dokonała naruszenia złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie i z tych względów, biorąc pod uwagę także uznanie powództwa w tym zakresie Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok przez zobowiązanie pozwanej Spółdzielni do opublikowania na swój koszt w terminie siedmiu dni od uprawomocnienia się wyroku na okres jednego miesiąca na stronie internetowej www.psmlw.pl i na tablicy ogłoszeń w budynku przy ul. (…) w P. oświadczenia o treści „ (…) Spółdzielnia Mieszkaniowa (…) w P. przeprasza Panią M. L. za naruszenie jej dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondencji przez zamieszczenie w dniu 16 września 2013 roku na teblicy ogłoszeń dla lokatorów w budynku przy ul. (…) w P. odpowiedzi, jakiej udzieliła M. L. na jej pismo z 1 sierpnia 2013 roku”. – Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt I ACa 806/15.

Odnosząc się do okoliczności sprawy, powód w pierwszej kolejności powoływał się na naruszenie dóbr osobistych poprzez nieuprawniony dostęp do skrzynki mailowej powoda i D. G. i „wykasowanie” korespondencji skierowanej przez pozwaną do S. A. W sprawie okoliczność bezsporną stanowiło usunięcie przez pozwaną e-maili ze skrzynki powoda. Zdaniem też powoda, pozwana nie miała dostępu do jego skrzynki i nigdy nie udostępniał jej hasła. Jak już wskazano, po przesłaniu wiadomości adresat staje się uprawnionym dysponentem chronionego przekazu, na co nadawca godzi się wysyłając korespondencję. Oczywiście ingerencja przez nadawcę w pozostającą w dyspozycji adresata korespondencję jest możliwa za jego zgodą. W czasie usuwania korespondencji sytuacja taka nie miała jednak miejsca, skoro strony były wówczas w konflikcie właśnie na tle rozliczeń finansowych, których dotyczyła usunięta korespondencja. Zresztą sama pozwana przyznała, że uczyniła to wówczas, gdy wiedziała, że się „nie dogadają”, a swoim działaniem chciała uniemożliwić powodowi spowodowanie „dalszych problemów”. Zeznania te potwierdziły zarazem fakt, iż usuwane e-maile miały charakter istotny dla stron, zwłaszcza że pozwana podjęła się usunięcia korespondencji z kont skonfliktowanych z nią osób, używając haseł do resetowania. W przedstawionych okolicznościach działania pozwanej pozwalały niewątpliwie na postawienie jej zarzutu, a więc na zawinienie, zwłaszcza jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą. W świetle przedstawionych rozważań doszło więc do naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez działania godzące w tajemnicę istotnej dla stron korespondencji (sfery powiązanej z prawem do prywatności). To z kolei było źródłem krzywdy powoda, a uwzględniając zawinienie w działaniach pozwanej, spełnione zostały przesłanki roszczenia o zadośćuczynienie. Odnosząc się do oceny wysokości zadośćuczynienia, w tym względzie należy uwzględniać ocenianą obiektywnie wielkość krzywdy, rodzaj naruszonego dobra i intensywność jego naruszenia, zakres negatywnych konsekwencji, stopień winy sprawcy, czy sytuację pokrzywdzonego. Jak już wskazano, choć w okolicznościach sprawy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, to należało też uwzględnić powyższe rozważania dotyczące znacznie ograniczonego, w stosunku do twierdzeń powoda, zakresu tego naruszenia. W świetle tych okoliczności roszczenie powoda należało uwzględnić do kwoty 5.000 zł. Kwota ta bowiem, uwzględniając sytuację powoda, kompensowała doznaną krzywdę będąc dla niego wartością odczuwalną, a zarazem nie była nadmierna w stosunku do jej zakresu i charakteru. – Wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I C 534/15.

Wskazane powyżej przykłady to tylko część sytuacji, w których doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondencji. Jak pisałem już wcześniej granice każdego dobra osobistego są na tyle szerokie, że potwierdzenia czy dane działanie lub zachowanie osoby trzeciej stanowi naruszenie dobra osobistego najlepiej szukać w orzecznictwie sądowym lub zlecić taką analizę profesjonalnemu pełnomocnikowi specjalizującemu się w dziedzinie naruszenia dóbr osobistych.

Adwokat Michał Miller

Dodaj komentarz