Dobra osobiste – pojęcie/definicja


Witam Państwa na blogu poświęconym dobrom osobistym, ich ochronie oraz dochodzeniu roszczeń należnych z tytułu naruszenia dóbr osobistych przez osoby trzecie.

W moim pierwszym artykule postaram się wyjaśnić czym są dobra osobiste, jakie są ich najważniejsze cechy oraz jakie wynikają z nich uprawnienia dla każdego z nas.

Zacznę od tego, że w polskim prawie nie ma definicji pojęcia dóbr osobistych. Mimo, iż pojęcie to jest zawarte w wielu aktach prawnych i odnosi się do niego wiele przepisów to żaden z nich nie stanowi konkretnej definicji tego pojęcia, a jedynie opisuje jego dane cechy czy reguluje możliwości wykorzystania dóbr osobistych.
W mojej opinii najtrafniejszą, a zarazem najbardziej zrozumiałą definicję dóbr osobistych sformułował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 1977 r., sygn. akt II CR 187/77, w której wskazał, iż: „dobro osobiste to ogół czynników mających na celu zapewnienie obywatelowi rozwoju jego osobowości, ochronę jego egzystencji i zapewnienie mu prawa do korzystania z tych dóbr które są dostępne na danym etapie rozwoju społeczno-ekonomicznego społeczeństwa, a które sprzyjają zachowaniu cech odrębności i związaniu ze społeczeństwem, w którym żyje.” Definicję tą należałoby oczywiście zmodyfikować o tyle, że możliwość korzystania z ochrony dóbr osobistych nie przysługuje wyłącznie obywatelom, a każdemu człowiekowi niezależnie od posiadanego obywatelstwa.
Szeroko stosowana jest również definicja stworzona przez prof. Z. Radwańskiego zgodnie z którą, dobra osobiste to „uznane przez system prawny wartości (wysoko cenione stany rzeczy) obejmujące fizyczną i psychiczną integralność człowieka, jego indywidualność, godność i pozycję w społeczeństwie, co stanowi przesłankę samorealizacji osoby ludzkiej.”

Najistotniejsze cechy dóbr osobistych to:

  • są to prawa bezwzględne, skuteczne erga omnes czyli wobec wszystkich. Wynika z tego, że wszystkie osoby, zarówno fizyczne jak i prawne, mają obowiązek powstrzymywać się od zachowań naruszających lb zagrażających naruszeniem dóbr osobistych;
  • mają charakter niemajątkowy, a więc nie da się wyrazić ich w pieniądzu. Oczywiście ich naruszenie może pociągać odpowiedzialność majątkową. W ostatnim czasie ta cecha jednak ulega pewnym modyfikacjom w związku z intensywnie rozwijającą się komercjalizacją dóbr osobistych, takich jak np. wizerunek czy nazwisko, które uzyskują wartość ekonomiczną i stają się przedmiotem obrotu rynkowego;
  • są nierozerwalnie związane z osobą, której przysługują. Powstają z chwilą narodzin i gasną z chwilą śmierci danego człowieka;
  • skoro są nierozerwalnie związane z osobą, której przysługują to również przyjmuje się, że są niezbywalne, niedziedziczne i nieprzenaszalne. Oczywiście z uwzględnieniem wyjątków wskazanych powyżej, co jednak dokładnie opiszę w artykule poświęconym tego typu dobrom osobistym.

Teraz, gdy wiemy już czym są dobra osobiste i jakie są ich najważniejsze cechy, należy tytułem podsumowania wskazać jakie uprawnienia przysługują na podstawie dóbr osobistych każdemu z nas.
Przede wszystkim gwarantują nam one, zapisaną w kodeksie cywilnym ochronę wszystkich tych praw, wartości i wolności, które są bezpośrednio związane z osobą każdego z nas. Nie chodzi tu wyłącznie o wskazane w kodeksie cywilnym zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, ale każde inne prawa i wartości, które powstaną w trakcie naszego życia, mają dla nas znaczenie i da się je wykazać, opisać i wykazać, że zostały przez kogoś naruszone.

Adwokat Michał Miller

Dodaj komentarz